Tikinti layihəsinin uğurla həyata keçirilməsinin əsas şərtlərindən biri düzgün qurulmuş və güclü idarəetmə sistemidir. Keyfiyyət təsadüfən əldə edilmir — düzgün planlaşdırma, nəzarət və davamlı təkmilləşdirmənin nəticəsidir.
Keyfiyyət idarəetməsinin əsas məqsədi mövcud bilik və resurslardan düzgün istifadə etməklə layihənin müəyyən edilmiş keyfiyyət standartlarına uyğun şəkildə həyata keçirilməsini təmin etməkdir. Müasir tikinti sektorunda Ümumi Keyfiyyət İdarəetməsi yanaşması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Tikinti layihəsində keyfiyyətin necə müəyyən edilməsi, ölçülməsi, nəzarətdə saxlanılması və təkmilləşdirilməsi kimi sualların hər biri keyfiyyət idarəetmə sisteminin əsasını təşkil edir.
Tikintidə keyfiyyət idarəetməsi nədir?
Tikinti layihələri müxtəlif mərhələləri, prosesləri və iştirakçıları özündə birləşdirən kompleks fəaliyyət sahəsidir. Bununla belə, bütün layihələrin ortaq məqsədi işi müəyyən edilmiş keyfiyyət standartlarına uyğun, vaxtında və nəzərdə tutulmuş büdcə çərçivəsində başa çatdırmaqdır.
Keyfiyyət idarəetməsi tikinti layihəsinin əsas komponentlərindən biridir və layihənin uğurlu və ya uğursuz olmasını müəyyən edən mühüm amillərdən hesab olunur.
Tikinti şirkətləri üçün keyfiyyət yalnız görülən işin nəticəsi deyil, həm də şirkətin peşəkarlığını, etibarlılığını və bazardakı nüfuzunu müəyyən edən əsas göstəricilərdən biridir.
Tikintidə keyfiyyət idarəetməsi — layihənin tələb olunan standartlara uyğun icrası üçün siyasətlərin, prosedurların, proseslərin və nəzarət mexanizmlərinin sistemli şəkildə tətbiq edilməsidir.
Tikintidə keyfiyyət idarəetmə sisteminin 7 prinsipi
Keyfiyyət idarəetmə sisteminin əsas məqsədi layihədə keyfiyyətin təmin edilməsi və onun davamlı şəkildə yaxşılaşdırılmasıdır.
Tikinti sektorunda effektiv keyfiyyət idarəetməsinin əsasını aşağıdakı 7 prinsip təşkil edir:
1. Müştəriyönümlülük
Layihənin əsas məqsədi müştərinin tələblərini və gözləntilərini düzgün müəyyənləşdirmək və onları mümkün qədər yüksək səviyyədə qarşılamaqdır.
Müştərinin ehtiyaclarının düzgün anlaşılması layihənin planlaşdırılmasından son nəticəyə qədər bütün mərhələlərə təsir edir.
2. Liderlik
Güclü liderlik keyfiyyət idarəetmə sisteminin əsas elementlərindən biridir. Layihə rəhbərliyi keyfiyyət standartlarını müəyyən etməli, komandanı düzgün istiqamətləndirməli və bütün iştirakçıların eyni məqsəd ətrafında fəaliyyət göstərməsini təmin etməlidir.
3. İşçilərin prosesə cəlb edilməsi
Keyfiyyət yalnız rəhbərliyin məsuliyyəti deyil. Layihədə iştirak edən mühəndislər, texniki işçilər, podratçılar və digər əməkdaşların prosesə aktiv şəkildə cəlb edilməsi keyfiyyətin yüksəldilməsində mühüm rol oynayır.
4. Proses yanaşması
Tikinti layihəsinə ayrı-ayrı işlər toplusu kimi deyil, bir-biri ilə əlaqəli proseslər sistemi kimi yanaşmaq lazımdır.
Planlaşdırma, material seçimi, tikinti, quraşdırma, yoxlama və təhvilvermə mərhələlərinin bir-biri ilə düzgün əlaqələndirilməsi ümumi nəticənin keyfiyyətinə birbaşa təsir göstərir.
5. Davamlı təkmilləşdirmə
Keyfiyyət idarəetməsi layihənin başa çatması ilə bitmir. Əldə olunan nəticələr, aşkar edilmiş çatışmazlıqlar və tətbiq edilmiş həllər analiz edilməli və növbəti layihələrdə daha yaxşı nəticə əldə etmək üçün istifadə olunmalıdır.
6. Faktlara əsaslanan qərarvermə
Qərarlar yalnız fərziyyələrə deyil, real məlumatlara, ölçmələrə, yoxlamalara və hesabatlara əsaslanmalıdır.
Materialların keyfiyyət göstəriciləri, texniki yoxlamaların nəticələri və layihənin icra göstəriciləri düzgün qərarların qəbul edilməsinə kömək edir.
7. Münasibətlərin idarə edilməsi
Tikinti layihəsində sifarişçi, podratçı, subpodratçı, təchizatçı və digər tərəflər arasında düzgün əməkdaşlıq vacibdir.
Etibarlı tərəfdaşlıq və effektiv kommunikasiya layihənin vaxtında və keyfiyyətli şəkildə həyata keçirilməsinə şərait yaradır.
Tikintidə Ümumi Keyfiyyət İdarəetməsi (TQM)
Total Quality Management (TQM) — təşkilatın bütün fəaliyyət sahələrində keyfiyyətin davamlı şəkildə yüksəldilməsini və müştəriyə daha yüksək dəyər təqdim edilməsini hədəfləyən idarəetmə yanaşmasıdır.
Ənənəvi keyfiyyət idarəetməsi ilə müqayisədə TQM daha çox proseslərə və davamlı inkişafa fokuslanır.
TQM yanaşmasının əsas xüsusiyyətləri:
- Nəticədən daha çox prosesə fokuslanmaq;
- Keyfiyyət və xidmət səviyyəsini prioritet hesab etmək;
- Bütün əməkdaşların keyfiyyət prosesinə cəlb edilməsi;
- Davamlı təkmilləşdirməni əsas prinsip kimi qəbul etmək;
- Keyfiyyətin uzunmüddətli biznes nəticələrinə təsir etdiyini nəzərə almaq.
TQM-in tətbiqi nəticəsində keyfiyyətlə bağlı əlavə xərclərin azalması, təkrar işlərin minimuma endirilməsi, gecikmələrin azalması və müştəri məmnuniyyətinin yüksəlməsi mümkün olur.
Lakin belə bir sistemin formalaşdırılması vaxt və təşkilati yanaşma tələb edir. Bunun üçün şirkətdə keyfiyyətə əsaslanan iş mədəniyyəti yaradılmalıdır.
Nəticə
Keyfiyyət idarəetməsi tikinti layihəsinin bütün həyat dövrünü əhatə edən davamlı prosesdir. Keyfiyyət standartlarının əvvəlcədən müəyyən edilməsi, düzgün planlaşdırma, sistemli nəzarət və davamlı təkmilləşdirmə layihənin uğurlu icrasında mühüm rol oynayır.
Müasir tikinti və mühəndislik layihələrində keyfiyyət yalnız nəticənin yaxşı görünməsi demək deyil. Keyfiyyət — təhlükəsizlik, davamlılıq, texniki uyğunluq, vaxt və resurslardan səmərəli istifadə deməkdir.
Keyfiyyətə investisiya etmək gələcəkdə yaranacaq əlavə xərclərin, təkrar işlərin və gecikmələrin qarşısını almağın ən effektiv yollarından biridir. Buna görə də peşəkar tikinti və mühəndislik şirkətləri üçün keyfiyyət idarəetməsi layihənin ayrılmaz hissəsi olmalıdır.